Haftaya Makro Bakış: Çekirdek enflasyon Fed'i artırıma kilitlerken üç merkez bankası aynı haftaya sığıştı

Herkese iyi pazarlar,

Geçen haftanın bültenini "perşembe-cuma bloğuna sıkışmış bir takvim" diye kapatmıştık. Blok beklendiği gibi sertti, ama çıkan sonuç beklentiyi tam tersine çevirmedi — pekiştirdi. Ağustos enflasyon verisi manşette sürpriz yapmadı; sürpriz çekirdekte oldu ve o tek ondalık, Fed'in bu haftaki toplantısında faiz artırma ihtimalini piyasa fiyatlamasında %90 bandına taşıdı. Bir hafta önce "artırım tartışılır mı" diye sorulan soru, artık "artırımdan sonra ne olacak" biçimini almış durumda.

Yurt içinde hikâye küresel tablodan belirgin şekilde ayrıştı. TCMB politika faizini %37'de sabit tutarken Borsa İstanbul haftayı %3,25 kazançla kapattı — yani ABD borsaları enflasyon endişesiyle gerilerken BIST yukarı gitti. Bu ayrışmanın arkasında hem faiz kararının belirsizliği kaldırması hem de bir önceki haftanın %4,30'luk kaybının yarattığı düşük baz var. Buna karşılık reel ekonomi tarafındaki veriler aynı iyimserliği taşımıyor: temmuz sanayi üretimi yıllık %0,3 azalarak üst üste üçüncü kez geriledi.

Makroekonomi · Jeopolitik · Yurtdışı

1 Çekirdek enflasyon tek ondalıkla haftayı belirledi. ABD'de ağustos tüketici enflasyonu aylık %0,4, yıllık %3,4 arttı — yıllık oran temmuzla aynı kaldı ve beklentiyle uyumluydu. Manşetteki asıl itici güç benzin oldu: benzin endeksi aylık %3,9 yükselerek toplam aylık artışın üçte birinden fazlasını tek başına açıkladı. Enerji endeksi yıllık %16,3 ile manşetin çok üzerinde seyrederken gıda aylık yalnızca %0,1, yıllık %2,7 arttı. Kritik ayrıntı çekirdekte: gıda ve enerji hariç aylık artış %0,3 ile beklenen %0,2'nin üzerinde geldi, yıllık çekirdek %2,4 oldu. Enerji kaynaklı bir manşet artışı merkez bankaları tarafından genellikle "geçici" sayılabilir; ama çekirdeğin beklentiyi aşması bu rahatlığı ortadan kaldırıyor.

2 Üretici enflasyonu ters yönde sürpriz yaptı. Bir gün önce, perşembe günü açıklanan ağustos üretici fiyat endeksi aylık %0,1 geriledi — beklenti %0,3 artıştı, önceki ay ise %0,7 yükselmişti. Hem manşet hem çekirdek ÜFE beklenmedik biçimde düştü. Bu, tüketici tarafındaki çekirdek sertliğiyle çelişen bir sinyal: üretim zincirinin yukarısında maliyet baskısı gevşerken tüketiciye yansıyan fiyatlar yapışkan kalıyor. İki verinin birbirini tutmaması, Fed'in bu hafta vereceği mesajın karar kadar önemli olmasının sebeplerinden biri.

3 Fed artırımı fiyatlandı, asıl soru sonrası. Vadeli piyasalarda 16 Eylül toplantısında 25 baz puanlık artırım ihtimali %87-90 bandına çıktı. Politika faizi aralık 2025'ten bu yana %3,50-3,75 bandında sabit duruyordu; bir artırım, bu uzun duraklamanın yön değiştirerek sonlanması anlamına gelecek. Ancak piyasa açısından belirleyici olan, kararın kendisinden çok güncellenmiş nokta grafiği ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın toplantı sonrası mesajı olacak. Tek seferlik bir "sigorta artırımı" ile bir sıkılaştırma serisinin başlangıcı arasındaki fark, hem tahvil getirileri hem gelişmekte olan piyasa varlıkları için çok farklı senaryolar üretiyor.

4 Tahvil getirileri çok yıllık zirvede. ABD 10 yıllık tahvil getirisi %4,975 seviyesine çıkarak çok yıllık zirvesini gördü. Bu seviye, hisse senedi değerlemeleri için sessiz ama sürekli bir baskı unsuru; özellikle uzun vadeli nakit akışıyla değerlenen büyüme hisselerinde iskonto oranını doğrudan yukarı çekiyor. Aynı dönemde ABD hisse senedi fonlarından 32,27 milyar dolarlık net çıkış kaydedilmesi, bu baskının fon akımlarına da yansıdığını gösteriyor. Yatırımcı psikolojisi tarafında Michigan tüketici güveni öncü verisinin 47,8 ile beklenen 51,0'ın belirgin altında kalması tabloyu tamamlıyor.

5 Wall Street haftayı ekside kapattı ama cuma günü toparlandı. Cuma seansında dört günlük kayıp serisi kırıldı: Dow %0,98 artışla 52.573,29, Nasdaq %0,96 artışla 26.333,04, S&P 500 %0,86 artışla 7.656,98 puandan kapandı. Buna rağmen haftalık bazda üç endeks de negatif — bir önceki cuma kapanışlarına göre S&P 500 yaklaşık %0,8, Nasdaq %0,7, Dow ise %1,6 geriledi. Cuma günkü yükselişe teknoloji, sanayi ve iletişim öncülük etti; sağlık ve kamu hizmetleri geride kaldı. Enerji hisseleri ise petroldeki gün içi geri çekilmeyle ayrıştı.

6 ECB ikinci kez artırdı, Lagarde tereddüt etmedi. Avrupa Merkez Bankası 10 Eylül'de faizi %2,5'e yükseltti — bu, üst üste ikinci artırım oldu. Lagarde kararı "düşünmeye bile gerek olmayan" bir adım olarak nitelendirdi ve piyasalar hemen ardından daha fazla artırım fiyatlamaya başladı. ECB'nin gerekçesi tanıdık: İran kaynaklı savaşın enerji fiyatları üzerinden enflasyonu yukarı, büyümeyi aşağı çekmesi. Bu, ders kitaplarındaki arz şoku ikilemi — faiz artırımı arz kaynaklı fiyat baskısını çözmüyor, yalnızca talebi bastırıyor; ancak enflasyon beklentilerinin çıpadan kopmasını engelliyor.

7 Husiler Muha'yı aldı, petrol 100 doların üzerinde kaldı. Hafta boyunca jeopolitik risk primi genişledi. İran Hürmüz Boğazı'nda gemileri hedef almayı sürdürürken, İran destekli Husi güçleri Yemen'in Muha limanını ve stratejik bir adayı ele geçirerek Bab el-Mendeb hattında yeni bir cephe açtı. Dünyanın en kritik iki enerji geçidinin aynı anda baskı altında olması, arz kesintisi endişesini kalıcılaştırdı: Brent beş günde yaklaşık %8,4 yükselerek 103 doları gördü, aylık kazanç %16,5'e ulaştı. Cuma günü WTI'da %2,29'luk geri çekilmeyle 100,13 dolara inilmesi, primin bir kısmının kâr satışıyla geri verildiğine işaret ediyor.

8 Arz tarafında tampon incelmiş durumda. Fiyatın bu seviyelerde tutunmasını kolaylaştıran yapısal unsurlar var. ABD Stratejik Petrol Rezervi, acil durum salımlarının ardından 290 milyon varilin altına inerek 1982'den bu yana en düşük seviyeye geriledi — yani Washington'ın fiyatı bastırmak için kullanabileceği araç belirgin şekilde küçüldü. OPEC+ gönüllü üretim kesintilerini geri almayı tamamladı ve eylül için ek arz artışı onayladı; buna karşılık Çin ham petrol ithalatını ve rafineri kullanım oranlarını azaltarak talep tarafında denge unsuru oluşturuyor. Kısacası fiyatı aşağı çekebilecek unsurlar mevcut, ama tampon kapasitesi tarihsel olarak düşük.

9 Türkiye'de faiz sabit, sanayi zayıf, cari denge sürprizli. TCMB 10 Eylül'deki toplantısında politika faizini %37'de sabit tuttu; gecelik borç verme %40, gecelik borçlanma %35,5 seviyesinde kaldı. Karar metninde fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı duruşun korunacağı vurgulandı ve enerji fiyatları üzerinden gelen jeopolitik riskler açıkça işaret edildi. Reel ekonomi tarafında tablo daha zayıf: temmuz sanayi üretimi aylık %1, yıllık %0,3 geriledi ve yıllık düşüş üst üste üçüncü aya taşındı. Madencilikte aylık %2,2 / yıllık %3,8, elektrik-gaz tarafında aylık %2,2 / yıllık %5,6 daralma var; imalat sanayi yıllık %0,3 büyüyerek tabloyu tek başına taşıyamadı. Buna karşılık cari işlemler hesabı temmuzda 36 milyon dolar fazla verdi; 12 aylık birikimli açık 40,7 milyar dolar seviyesinde.

Kur ve altın tarafında sakin bir hafta. Dolar/TL haftayı %0,34 artışla 48,4605, euro/TL %0,38 artışla 56,4710 seviyesinde kapattı — petroldeki sert hareketin yanında kur cephesi görece dingin kaldı. Gram altın %0,87 gerileyerek 6.830 TL'ye, çeyrek altın %0,83 düşüşle 11.190 TL'ye indi. Fon tarafında hisse senedi fonları %2,74 ile en iyi performansı gösterirken yatırım fonları genelinde getiri %0,87, emeklilik fonlarında %1,54 oldu.

Sektörler

1 Rafineriler kazandı, havayolları kaybetti. Petrol fiyatının 100 dolar üzerinde kalıcılaşması sektörler arasında net bir ayrışma üretti: ABD'de enerji rafinerileri 52 haftanın zirvesine çıkarken, havayolları yüksek yakıt maliyeti gerekçesiyle analist not indirimleriyle karşılaştı. Bu makas, enerji şokunun tek yönlü bir "kötü haber" olmadığını, sektör içi yeniden dağıtım yarattığını gösteriyor. Türkiye açısından ise denklem daha tek taraflı: net enerji ithalatçısı bir ekonomide ulaştırma ve enerji yoğun sanayi kollarında maliyet baskısı önümüzdeki bilanço döneminde görünür hale gelecek.

2 Teknoloji, yükselen getiriyle yapay zekâ arasında sıkışmış durumda. Cuma günkü toparlanmaya teknolojinin öncülük etmesi, tema gücünün hâlâ canlı olduğunu gösteriyor. Ancak 10 yıllık getirinin %4,975'e çıkması, uzun vadeli nakit akışına dayalı değerlemeler için doğrudan bir iskonto baskısı. Finvox verisinde QQQ'nun eylül mevsimselliğinin tarihsel olarak zayıf seyretmesi (ortalama −%2,79, kazanma oranı %40) ve rejimin 22 haftadır CHOPPY kalması, bu gerilimin endeks seviyesinde yönsüzlük olarak görünmesine yol açıyor.

3 BIST'te toparlanma geniş tabanlı. Endeksin %3,25'lik haftalık kazancı, bir önceki haftanın %4,30'luk kaybının önemli bölümünü geri aldı. Faiz kararının belirsizliği kaldırması bankacılık ve faiz duyarlı kesim açısından destekleyici oldu. Bununla birlikte sanayi üretimindeki üçüncü aylık gerileme, reel sektöre dayalı hisselerde bu toparlanmanın ne kadar sürdürülebilir olduğuna dair bir soru işareti bırakıyor.

Şirketler

1 Oracle yapay zekâ temasını rakamla doğruladı. Haftanın en güçlü şirket okuması Oracle'dan geldi: bulut geliri yıllık bazda %62 arttı ve şirket 30 milyar doların üzerinde yeni yapay zekâ bulut sözleşmesi duyurdu. Bu, geçen hafta sorduğumuz "yapay zekâ yatırım harcamaları gelir tarafında karşılık buluyor mu" sorusuna net bir evet cevabı. Rakamın büyüklüğü, veri merkezi yatırım döngüsünün en azından bulut altyapısı tarafında hız kesmediğini gösteriyor.

2 Fon akımları temayla çelişiyor. Oracle'ın güçlü rakamlarına rağmen ABD hisse senedi fonlarından 32,27 milyar dolarlık net çıkış yaşanması, yatırımcının hikâyeye değil faize baktığını gösteriyor. Bu ayrışma — güçlü şirket verisi, zayıf fon akımı — yükselen getiri ortamının tipik göstergelerinden biri ve bu hafta Fed'den gelecek mesaja göre ya derinleşecek ya da hızla tersine dönecek.

3 Bu haftanın bilanço takvimi sakin. Yurt içinde 16 Eylül'de Mavi Giyim (MAVI) bilançosu açıklanıyor; yüksek enflasyon ortamında tüketici talebinin dayanıklılığına dair yerel bir okuma sunacak. ABD tarafında 17 Eylül'de FactSet (FDS) ve konut sektöründen Lennar (LEN) var — Lennar'ın rakamları, yükselen mortgage faizlerinin konut talebine etkisi açısından Fed kararının hemen ertesinde okunacak. Asıl bilanço yoğunluğu 22-24 Eylül haftasında: AutoZone, General Mills, Micron, Jabil, Darden ve Costco arka arkaya geliyor.

Haftaya Bakış: Üç merkez bankası, üç gün

Başlayan haftanın yapısı geçen haftadan farklı. Geçen hafta veriler belirleyiciydi; bu hafta kararlar belirleyici olacak. Pazartesi ve salı görece sakin geçecek: Çin'den perakende satış ve sanayi üretimi, Türkiye'den ağustos bütçe dengesi gelecek. Ardından çarşamba akşamı Fed, perşembe öğleden sonra İngiltere Merkez Bankası, cuma sabahı Japonya Merkez Bankası kararlarını açıklayacak. Üçünün de sıkılaştırma yönünde hareket etmesi bekleniyor — bu, küresel likidite açısından son yılların en senkronize sıkılaştırma haftalarından biri anlamına geliyor.

Haftanın Takvimi

Pazartesi, 14 Eylül — Çin perakende satışları ve sanayi üretimi. ABD makro takvimi sakin; piyasa Fed öncesi pozisyon sadeleştirmesinde.

Salı, 15 Eylül — Türkiye ağustos bütçe dengesi. FOMC iki günlük toplantısına başlıyor. Japonya sanayi üretimi ve dış ticaret verileri.

Çarşamba, 16 Eylül — Fed faiz kararı ve güncellenmiş projeksiyonlar (21:00 TSİ), Başkan Warsh'ın basın toplantısı (21:30 TSİ). ABD ağustos perakende satışları ve sanayi üretimi. TÜİK konut fiyat endeksi. Bilanço: MAVI (15:00).

Perşembe, 17 Eylül — İngiltere Merkez Bankası faiz kararı (14:00 TSİ; mevcut faiz %3,75). Euro bölgesi enflasyon verisi (12:00). TCMB PPK toplantı özeti. TÜİK konut satış istatistikleri. ABD haftalık işsizlik başvuruları. Bilanço: FactSet, Lennar.

Cuma, 18 Eylül — Japonya Merkez Bankası faiz kararı (02:30 TSİ); Reuters'a göre 25 baz puanlık artırımla %1,25 bekleniyor. Almanya enflasyon verisi (09:00).

Haftanın hemen ardından: 22-24 Eylül bilanço yoğunluğu (AutoZone, General Mills, Micron, Jabil, Darden, Accenture, Costco). Kredi derecelendirme cephesinde sıradaki ülke değerlendirmesi 16 Ekim'de S&P Global Ratings'te.

İzlenecek 5 Başlık

1 Fed'in artırımdan sonraki patikası. 25 baz puanlık artırım büyük ölçüde fiyatlandığı için, piyasayı hareket ettirecek olan nokta grafiği ve Başkan Warsh'ın dili olacak. Tek seferlik bir ayarlama mesajı, tahvil getirilerinde geri çekilme ve risk iştahında toparlanma getirebilir. Bir seri başlangıcı sinyali ise getirileri %5'in üzerine taşıyıp büyüme hisseleri ile gelişmekte olan piyasa varlıklarında yeni bir baskı dalgası yaratır.

2 Çekirdek enflasyonun yapışkanlığı. Ağustos çekirdek verisinin beklentiyi aşması tek başına bir trend değil; ancak ÜFE'nin aynı ay beklenmedik şekilde gerilemiş olması, maliyet baskısının nereden geldiğini bulanıklaştırıyor. Enerji fiyatlarının 100 dolar bandında kalıcılaşması, önümüzdeki aylarda çekirdeğe geçişkenliği artırabilecek bir risk. Bu hafta gelecek perakende satış verisi, talep tarafının bu maliyeti ne ölçüde absorbe edebildiğine dair ilk ipucunu verecek.

3 Hürmüz ve Bab el-Mendeb'in eşzamanlı riski. Husilerin Muha limanını ele geçirmesi, İran'ın Hürmüz'deki faaliyetine ikinci bir cephe ekledi. İki geçidin aynı anda baskı altında olması, tek bir noktadaki gerilimden niteliksel olarak farklı bir risk profili üretiyor. İzlenecek soru, fiili ve doğrulanmış bir geçiş kesintisi olup olmayacağı; SPR'nin 1982'den bu yana en düşük seviyede olması, böyle bir senaryoda politika tepkisinin alanını daraltıyor.

4 BIST'in ayrışması sürdürülebilir mi? Endeks, küresel risk iştahı zayıflarken %3,25 kazandı. Faiz kararının belirsizliği kaldırması bu ayrışmanın kısa vadeli açıklaması; ancak sanayi üretiminin üçüncü kez gerilemesi ve enerji maliyetinin artması, temel tarafta destekleyici değil. Perşembe günkü PPK özeti ve konut satışları, yerel katalizör olarak izlenmeli. Fed'den gelecek şahin bir mesajın gelişmekte olan piyasa akımlarına etkisi, ayrışmanın gerçek testi olacak.

5 BoJ'un tarihî adımı ve yen etkisi. Japonya Merkez Bankası'nın faizi %1,25'e çıkarması bekleniyor — onlarca yıllık ultra gevşek para politikası dönemi sonrası dikkate değer bir seviye. Yenin güçlenmesi, küresel piyasalarda uzun yıllardır süren yen taşıma işlemlerini (carry trade) etkileyebilecek bir değişken. Fed ve BoJ'un aynı hafta sıkılaştırması, küresel likidite koşullarında eşzamanlı bir daralma anlamına geliyor ve bu, en çok gelişmekte olan piyasa varlıklarında hissedilir.

Teknik Görünüm

Aşağıdaki seviyeler Finvox varlık özet ve göstergelerinden alınmıştır; parantez içindeki tarih ilgili kaydın veri tarihidir.

SPY — kritik seviye 779,37 (spot 765,91 · 25 Ağustos; gösterge kaydı 764,29 · 27 Ağustos). 779,37 direnci üzerinde kalıcılık sağlanırsa yukarı momentumun güçlenmesi beklenir; 760,40 desteğinin altında ise aşağı yönlü baskının artması beklenir. RSI 58,6 ile alış eğilimli, ancak MACD histogramı −1,05 ile negatif ve fiyat SMA20'nin (768,10) altında. 22 haftadır süren CHOPPY rejim (ADX 14,1) yönlülüğü sınırlıyor. Kayıtlar cuma kapanışından eski olduğundan güncel teyit gerektiriyor.

QQQ — kritik seviye 722,03 (spot 716,31 · 9 Eylül). 722,03 direnci kırılırsa yükseliş momentumunun güçlenmesi beklenir; 702,70 desteği kırılırsa aşağı yönlü baskının artması beklenir. RSI 51,65 ile nötr, fiyat SMA20 (717,28) ile pivot (718,61) arasında sıkışmış, Bollinger bantları 702,84-731,71. Eylül mevsimselliği negatif (ortalama −%2,79, medyan −%5,22, kazanma oranı %40); ekim ortalaması +%2,74 ile daha uygun.

XAU/USD — spot 4.348,87 (11 Eylül). Altın, SMA20'nin (4.461,88) ve SMA200'ün (4.490,47) altına sarkmış, yalnızca SMA50'nin (4.342,20) hemen üzerinde tutunuyor. RSI 44,8 ile satış eğilimli, MACD histogramı −23,6 ile negatif. Bollinger alt bandı 4.256,55 — kısa vadeli destek bölgesi olarak izlenmeli. ATR 80,96 (~%1,9) ile oynaklık yüksek. Not: bu varlık için haftalık LLM özeti düşük güven nedeniyle üretilemedi, dolayısıyla yukarıdaki okuma yalnızca gösterge verisine dayanıyor.

BTC/USD — kritik seviye 79.394,94 (spot 77.279,91 · 12 Eylül). 79.395 pivot direnci kırılırsa 81.478 hedefine doğru momentum beklenir; 76.264 altına kapanışta kısa vadeli destek zayıflar. RSI 55 ile nötr, fiyat SMA20'nin (78.599) altında ama SMA200'ün (70.106) %10 üzerinde. QUIET rejimin devam etme olasılığı %73. Ekim mevsimselliği tarihsel olarak güçlü (ortalama +%16,2, kazanma oranı %80). 11 Eylül'de 50 günlük EMA'nın 200 günlüğün üzerine çıkmasıyla "altın kesişim" oluştu; gecikmeli bir gösterge olduğu için direnç üzerinde fiyat teyidi gerekiyor.

Çapraz okuma: Dört varlığın da MACD histogramı negatif ve üçünde fiyat SMA20'nin altında. Yani hiçbirinde teyitli bir yukarı momentum kırılımı yok. Bu, haftanın yönünün teknik yapıdan değil, çarşamba-cuma arasındaki üç merkez bankası kararından çıkacağı anlamına geliyor.

Kapanış

Geçen hafta, enflasyon verisinin merkez bankası beklentisini nasıl tek yönde kilitlediğini gösterdi. Çekirdekteki tek ondalıklık sapma, Fed'in bu haftaki toplantısında artırım ihtimalini fiyatlamada %90 bandına taşıdı; ECB zaten artırmıştı, BoJ'un da artırması bekleniyor. Aynı anda petrol, iki ayrı deniz geçidinde tırmanan gerilimle 100 doların üzerinde kalıcılaştı ve merkez bankalarının işini zorlaştıran klasik arz şoku denklemini canlı tuttu.

Türkiye bu tablodan bir hafta boyunca ayrıştı: faiz sabit kaldı, borsa %3,25 kazandı, cari denge küçük de olsa fazla verdi. Ancak sanayi üretiminin üçüncü kez gerilemesi, bu ayrışmanın temelden değil konjonktürden geldiğini düşündürüyor. Başlayan haftada çarşamba akşamı Fed, perşembe BoE, cuma BoJ kararları arka arkaya gelecek. Küresel likidite koşullarının eşzamanlı daralması söz konusuysa, bunun gelişmekte olan piyasa varlıklarındaki yansımasını en net bu hafta göreceğiz.

Sağlıklı ve kazançlı bir hafta dileriz.

Bu bülten yatırım tavsiyesi değildir; veri özetidir.