Haftaya Makro Bakış: İstihdam sürprizi Fed'i artırıma çevirirken çifte karar ve enflasyon haftası

Herkese iyi pazarlar,

Geride bıraktığımız hafta, tek bir verinin tüm çerçeveyi nasıl değiştirebildiğinin ders niteliğinde bir örneğiydi. Cuma sabahına kadar piyasa, ABD'de yavaşlayan bir işgücü piyasası ve buna eşlik edecek bir Fed indirimi senaryosunu fiyatlıyordu. Ağustos tarım dışı istihdamın 162 bin gelmesi — Dow Jones anketindeki 53 binlik, Reuters anketindeki 56 binlik beklentinin çok ötesinde — bu senaryoyu tersine çevirdi. İşsizlik oranının %4,1'de sabit kalması, iş gücüne katılımın %61,6'ya yükselmesi ve haziran-temmuz verilerinin toplam 55 bin yukarı revize edilmesi tabloyu pekiştirdi. Tahvil getirileri yükselirken hisse tarafında tepki ölçülü kaldı: S&P 500 cuma günü %0,38 düşüşle 7.718,60, Nasdaq %0,29 düşüşle 26.506,99, Dow %0,51 düşüşle 53.414,25 puandan kapandı. Haftalık bazda tablo neredeyse yatay — S&P 500 %0,1 ve Nasdaq %0,4 artıda, Dow %0,3 ekside.

Yurt içinde hikâye daha sert bir zeminde geçti. Borsa İstanbul haftayı %4,30 kayıpla tamamladı; cuma günü bankacılık endeksinin %0,77, holding endeksinin %0,93 yükselmesiyle gelen %0,57'lik toparlanma haftanın açığını kapatmaya yetmedi. Buna karşılık Ağustos enflasyonunun aylık %1,84, yıllık %31,51 ile gerilemesi, 10 Eylül'deki PPK toplantısı öncesinde Kurul'a alan açan bir veri oldu. Ancak aynı anda Brent'in bir haftada yaklaşık %9 yükselerek 96 dolara dayanması, dezenflasyon patikasının önüne yeni bir ithal maliyet kalemi koydu. Başlayan hafta tam da bu iki kuvvetin — yavaşlayan çekirdek enflasyon ile hızlanan enerji maliyeti — hangisinin ağır bastığını gösterecek.

Makroekonomi · Jeopolitik · Yurtdışı

1 Ağustos istihdam raporu beklentiyi üçe katladı. ABD ekonomisi ağustosta 162 bin tarım dışı istihdam yarattı; Reuters anketindeki beklenti 56 bin, Dow Jones anketindeki beklenti 53 bindi. Temmuz verisi de yukarı revize edilerek 21 bine çıkarıldı ve haziran-temmuz revizyonları toplamda 55 bin ekledi. İşsizlik oranı %4,1'de sabit kalırken iş gücüne katılım oranı %61,6'ya yükseldi — yani istihdam artışı, iş aramaya dönenlerin akınına rağmen oranı bozmadı. Ortalama saatlik kazançlar aylık %0,3, yıllık %3,1 arttı. Bu son rakam kritik: ücret artışı yıllık %3'ler bandında seyrettiği sürece, istihdamdaki güç tek başına bir ücret-fiyat sarmalı argümanı üretmiyor. Yine de manşet rakamın büyüklüğü, "işgücü piyasası soğuyor" tezini en azından bir ay için askıya aldı.

2 Fed'de tartışmanın ekseni indirimden artırıma kaydı. Politika faizi Aralık 2025'ten bu yana %3,50-3,75 aralığında sabit; 28-29 Temmuz toplantısında Komite 9-3 oyla sabit tutma kararı almıştı. Cuma günkü veri sonrası vadeli piyasalarda eylül toplantısında faiz artırımı ihtimali yeniden masaya geldi ve fiyatlama bölündü. Buna karşılık New York Fed'in birincil satıcı anketinde medyan katılımcı bu yıl ve gelecek yıl faizde değişiklik beklemiyor, ilk indirimi 2028 başına koyuyordu — yani kurumsal beklenti ile piyasa fiyatlaması arasında belirgin bir makas var. FOMC 15-16 Eylül'de toplanacak; karar ve güncellenmiş nokta grafiği 16 Eylül TSİ 21:00'de açıklanacak. Bu hafta gelecek üretici ve tüketici enflasyonu verileri, o makasın hangi yöne kapanacağını belirleyecek son büyük girdiler.

3 Wall Street şoku sindirdi ama getiriler yükseldi. Endekslerin cuma günkü kaybının sınırlı kalması, piyasanın veriyi "büyüme güçlü" tarafından okuduğuna işaret ediyor; asıl hareket tahvil cephesinde yaşandı ve getiriler yükseldi. Bu kombinasyon — yatay hisse, yükselen getiri — özellikle uzun vadeli nakit akışıyla değerlenen teknoloji ve büyüme hisseleri için sessiz bir baskı unsuru. Finvox veri setinde QQQ'nun üç aylık bazda %3,1 gerilemiş olması ve eylül mevsimselliğinin tarihsel olarak zayıf seyretmesi (ortalama −%2,79, %40 kazanç oranı) bu baskıyı destekliyor. Endeks seviyesindeki sakinliğin altında sektör bazında belirgin bir ayrışma olduğunu varsaymak, bu hafta gelecek bilançolar açısından daha doğru bir çerçeve.

4 ABD-İran hattı yeniden ısındı, petrol fırladı. Yaklaşık bir aylık göreli sakinliğin ardından ABD geçen hafta İran'a yönelik saldırıları yeniden başlattı; Tahran da bölgedeki ABD üslerini ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemileri hedef alarak karşılık verdi. Arz kesintisi endişesi fiyatlara doğrudan yansıdı: Brent haftayı yaklaşık %9 primle ~96 dolarda kapatarak temmuz ortasından bu yana en güçlü haftalık performansını kaydetti. Bu seviye, şubat sonunda başlayan çatışma öncesindeki fiyatın yaklaşık %19 üzerinde. Geçen ay imzalanan mutabakat zaptının ardından fiyatlar çatışma öncesi seviyeye gerilemişti; o kazanım bir haftada geri verildi.

5 Hürmüz yeniden ana risk kalemi. Boğazın küresel enerji ticareti içindeki ağırlığı düşünüldüğünde, gemilerin hedef alınması fiyat üzerinde manşetten çok daha kalıcı bir etki bırakabilir. Bu, klasik bir arz şoku profili üretiyor: manşet enflasyonu yukarı iterken büyüme beklentisini aşağı çekiyor. Merkez bankaları açısından en zor senaryo da bu — çünkü faiz artırımı arz kaynaklı fiyat baskısını çözmüyor, yalnızca talebi bastırıyor. Fiili ve doğrulanmış bir geçiş kesintisi haberi gelirse senaryo aralığı hızla genişler; müzakere sinyali gelirse risk priminin bir kısmının geri verilmesi beklenebilir. Bu hafta petrol, hem Fed hem TCMB fiyatlaması için sessiz ama belirleyici bir değişken olacak.

6 Türkiye'de enflasyon geriledi, ama alt kalemler yapışkan. TÜİK verilerine göre ağustosta TÜFE aylık %1,84, yıllık %31,51 arttı. Manşetteki gerileme dezenflasyon patikasının sürdüğünü gösteriyor; ancak alt kırılım daha karışık bir tablo çiziyor. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunda yıllık artış %39,77 ile manşetin belirgin üzerinde kaldı — yani enerji ve barınma kaynaklı baskı çözülmüş değil. Kapsamdaki 174 alt sınıftan 134'ünün endeksinde artış, 35'inde düşüş görüldü; bu dağılım, fiyat artışlarının hâlâ geniş tabanlı olduğuna işaret ediyor. Brent'in 96 dolara çıkması, önümüzdeki ayların akaryakıt ve ulaştırma kalemlerine doğrudan yansıyacak bir risk.

7 Borsa İstanbul'da hacimsiz bir kayıp haftası. BIST 100 haftayı %4,30 kayıpla 14.012,42 puandan kapattı. Cuma günü endeks %0,57 yükselirken gün içi 13.895,82 ile 14.066,72 arasında dalgalandı; toplam işlem hacmi 190,1 milyar TL olarak gerçekleşti. Toparlanmaya bankacılık (%0,77) ve holding (%0,93) endeksleri öncülük etti. Sektör bazında en iyi performansı %2,91 ile finansal kiralama ve faktoring gösterirken, en zayıf halka %2,08 kayıpla bilişim oldu. Bu ayrışma tesadüf değil: faiz kararına duyarlı finansal kesim toparlanırken, değerlemesi uzun vadeli büyüme beklentisine dayanan bilişim tarafı yükselen getiri ortamında baskı gördü.

8 Altın soluklandı, Bitcoin trendini korudu. Ons altın beş günde %5,93 gerileyerek 1 Eylül itibarıyla 4.328,58 dolar seviyesine indi ve SMA20'nin %4,6 altına sarktı; RSI 41 ile nötr-zayıf bölgede. Geri çekilmenin arkasındaki iki teknik unsur belirgin: yönetilen para pozisyonu aşırı uzun bölgede (net +98.015 kontrat, açık pozisyonun yaklaşık %26'sı) ve dolar endeksi 20 günde %0,63 güçlenmiş durumda. Buna karşılık ekim mevsimselliği tarihsel olarak güçlü (ortalama +%2,93, %80 kazanç oranı) ve petrol kaynaklı jeopolitik prim ters yönde çalışıyor. Kripto tarafında Bitcoin 5 Eylül itibarıyla 79.627 dolar; bir aylık %26,22 kazanç, üç haftalık BULL_TREND rejimi (ADX 25,2) ve ETF girişleri yukarı yönü desteklerken RSI 66,34 ile üst banda yaklaşılmış durumda.

Sektörler

1 Bankacılık ve holding, PPK'ya endeksli. Cuma günkü toparlanmaya bu iki endeksin öncülük etmesi, piyasanın 10 Eylül kararından bir sadeleşme beklediğine işaret ediyor. Faiz patikasına dair verilecek mesaj, bu hafta bankacılık tarafındaki yönü tek başına belirleyebilecek güçte. Karar metnindeki enerji fiyatları ve dış talep vurgusu, adım büyüklüğü kadar önemli olacak.

2 Faiz duyarlı kesim ile büyüme hisseleri ayrıştı. Haftanın en iyisi finansal kiralama ve faktoring (%2,91), en zayıfı bilişim (%2,08 kayıp) oldu. Bu makas, küresel tabloyla da uyumlu: yükselen tahvil getirileri uzun vadeli nakit akışı değerlemelerini baskılarken, kısa vadeli faiz marjıyla çalışan finansal kesim görece korunuyor. Aynı ayrışmanın ABD tarafında QQQ'nun üç aylık zayıflığında da izi var.

3 Enerji maliyeti yeniden yukarı yönlü risk. Brent'in 96 dolara dayanması, enerji ithalatçısı bir ekonomi için hem cari denge hem enflasyon tarafında olumsuz. Bu hafta açıklanacak temmuz ödemeler dengesi verisi henüz bu şoku içermeyecek — yani veri iyi gelse bile ileriye dönük tablo için fazla rahatlatıcı okunmamalı. Ulaştırma ve enerji yoğun sanayi kollarında maliyet baskısının önümüzdeki bilanço döneminde görünür hale gelmesi beklenebilir.

Şirketler

1 Oracle ve Adobe, yapay zekâ temasının gelir testi. Hafta iki önemli yazılım okuması sunuyor: Oracle salı-çarşamba akşamı, Adobe perşembe akşamı bilanço açıklıyor. Oracle'ın bulut altyapısı büyümesi ve Adobe'un abonelik gelir görünümü, "yapay zekâ yatırım harcamaları gelir tarafında karşılık buluyor mu" sorusuna doğrudan cevap veren kalemler. Eylül mevsimselliğinin zayıflığı ve yükselen getiriler, sürprizlerin normalden sert fiyatlanmasına zemin hazırlıyor.

2 Tabloyu tamamlayan diğer bilançolar. Synopsys (yarı iletken tasarım), Ciena (optik ağ), Copart, Kroger ve Cooper Companies ile birlikte hafta; çip tasarımı, veri merkezi altyapısı ve tüketici tarafından da okuma sunuyor. Özellikle Ciena'nın optik ağ siparişleri, veri merkezi yatırım döngüsünün hızına dair Oracle ve Adobe'dan bağımsız bir doğrulama noktası.

3 Borsa İstanbul'da endeks kompozisyonu değişti. 1 Eylül'den geçerli olmak üzere Ahes GYO (AHSGY), Bahadır Kimya (BAHKM), Gündoğdu Gıda (GUNDG) ve Kıraç Galvaniz (TCKRC) payları BIST Halka Arz Endeksi kapsamından çıkarıldı — bu, payların işlemden kaldırılması anlamına gelmiyor, yalnızca endeks kapsamı değişikliği. Aynı tarihte Yıldız Pazar'da işlem görmeye başlayan Intetra Teknoloji (INTET), BIST Tüm, BIST Yıldız, BIST Teknoloji ve BIST Bilişim dahil dokuz endekse dahil edildi.

4 Yurt içi bilanço takvimi. Haftanın hemen ardından, 16 Eylül'de Mavi Giyim (MAVI) bilançosu açıklanacak. Perakende tarafındaki bu okuma, yüksek enflasyon ortamında tüketici talebinin dayanıklılığına dair yerel bir gösterge olacak.

Haftaya Bakış: Perşembe-cuma bloğuna sıkışmış bir takvim

Başlayan haftanın en belirgin özelliği, kritik başlıkların iki güne yığılmış olması. Pazartesi ABD piyasaları Labor Day nedeniyle kapalı; salı ve çarşamba bilanço odaklı sakin bir seyir bekleniyor. Ardından perşembe günü aynı öğleden sonrada TCMB faiz kararı, ECB kararı ve ABD üretici enflasyonu arka arkaya geliyor; cuma ise ABD tüketici enflasyonu ve Türkiye ödemeler dengesi açıklanıyor. Bu yapı, haftanın ilk yarısında pozisyon sadeleşmesi, ikinci yarısında ise oynaklık artışı anlamına gelebilir.

Haftanın Takvimi

Pazartesi, 7 Eylül — ABD piyasaları kapalı (Labor Day); NYSE, Nasdaq ve tahvil piyasası işlem görmüyor. BIST normal seansla açık.

Salı, 8 Eylül — TÜİK Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları (Ağustos). ABD'de tatil dönüşü ilk seans. Bilanço: Oracle (Q1), Synopsys, Casey's.

Çarşamba, 9 Eylül — Bilanço: Campbell's, Ciena, Kroger (Q2), Copart (Q4), Cooper Companies (Q3). Makro takvim görece sakin.

Perşembe, 10 Eylül — TCMB Para Politikası Kurulu faiz kararı (14:00). TÜİK Sanayi Üretim Endeksi (Temmuz). ECB faiz kararı (15:15 TSİ, basın toplantısı 15:45). ABD Ağustos ÜFE (15:30 TSİ). Bilanço: Adobe (Q3).

Cuma, 11 Eylül — ABD Ağustos TÜFE (15:30 TSİ). TCMB Ödemeler Dengesi (Temmuz). Michigan Tüketici Güveni öncü verisi (17:00 TSİ).

Haftanın hemen ardından: 15-16 Eylül FOMC toplantısı ve nokta grafiği (karar 16 Eylül 21:00 TSİ), 16 Eylül MAVI bilançosu, 17 Eylül TCMB PPK toplantı özeti ve TÜİK konut satış istatistikleri. Kredi derecelendirme cephesinde bu hafta planlı bir takvim yok; sıradaki ülke değerlendirmesi 16 Ekim'de S&P Global Ratings'te.

İzlenecek 5 Başlık

1 ABD enflasyonu ve Fed'in artırım ihtimali. Cuma günkü TÜFE, 15-16 Eylül FOMC'si öncesindeki son büyük girdi ve bu nedenle asimetrik bir öneme sahip. Beklenti üstü bir manşet veya çekirdek okuma, istihdam sürprizinin ardından artırım senaryosunu belirgin şekilde güçlendirir. Yumuşak bir veri ise istihdam rakamını "tek seferlik" olarak etiketleme alanı açar ve fiyatlamayı sabit tutma yönüne çeker. Perşembe gelecek ÜFE, bu okuma için bir gün önceden sinyal verecek.

2 TCMB'nin petrol şoku karşısındaki duruşu. Kurul, ağustosta toplantı yapılmadığı için temmuzdan bu yana ilk kez karar açıklayacak. Önünde iki karşıt girdi var: yıllık enflasyonun %31,51'e gerilemesi ve birikmiş hareket alanı bir yanda, Brent'in bir haftada %9 yükselmesiyle oluşan yeni ithal maliyet baskısı diğer yanda. Karar metnindeki enerji fiyatları vurgusu, adım büyüklüğü kadar dikkatle okunmalı. 17 Eylül'deki PPK özeti gerekçeleri detaylandıracak.

3 Hürmüz ve petrolün seyri. Brent'in 96 dolar civarındaki seviyesi, hem manşet enflasyonu yukarı iten hem büyüme beklentisini aşağı çeken bir arz şoku profili üretiyor. Bu hafta izlenecek asıl soru, saldırıların sürüp sürmeyeceği ve boğazdaki geçişlerde fiili bir kesinti doğrulanıp doğrulanmayacağı. Doğrulanmış bir kesinti senaryo aralığını hızla genişletir; müzakere sinyali ise primin bir kısmının geri verilmesine yol açabilir.

4 BIST'te üç yerel katalizör arka arkaya. Endeks, %4,30'luk kayıp haftasının ardından perşembe PPK kararı ve temmuz sanayi üretimini, cuma ise temmuz ödemeler dengesini karşılayacak. Faiz patikası banka ve gayrimenkul tarafında, sanayi üretimi ise ihracatçı ve reel sektör hisselerinde ayrışma yaratabilecek nitelikte. Cuma günkü toparlanmanın hacimle desteklenip desteklenmeyeceği, haftanın yönü açısından erken bir gösterge olacak.

5 Yapay zekâ temasının gelir sınavı. Oracle ve Adobe bilançoları, yükselen tahvil getirileri ortamında büyüme hisselerinin değerlemesini doğrudan test edecek. Yapay zekâ yatırım harcamalarının gelir tarafında karşılık bulduğunu gösteren rakamlar teması canlı tutar; aksi bir okuma, eylül mevsimselliğinin zayıflığıyla birleşerek teknoloji tarafında sert bir fiyatlamaya yol açabilir.

Teknik Görünüm

Aşağıdaki seviyeler Finvox varlık özetlerinden alınmıştır; parantez içindeki tarih ilgili özetin veri tarihidir.

SPY — kritik seviye 779,37 (spot 765,91 · 25 Ağustos). 779,37 direnci üzerinde kalıcılık sağlanırsa yukarı momentumun güçlenmesi beklenir; 760,40 desteğinin altında ise aşağı yönlü baskının artması beklenir. 22 haftadır süren yönsüz rejim (ADX 14,1) ve negatif MACD histogramı yönlülüğü sınırlıyor. Özet verisi görece eski olduğundan, cuma kapanışına göre teyit gerektiriyor.

QQQ — kritik seviye 722,03 (spot 717,67 · 3 Eylül). 722,03 direnci kırılırsa 728,54 ve 734,58 hedeflerinin açılması beklenir; 702,70 altında kapanış gerçekleşirse 700,91 desteğinin test edilmesi beklenir. RSI 52,85 ile nötr bölgede, fiyat SMA20 ile SMA50 arasında sıkışmış durumda.

XAU/USD — kritik seviye 4.449,78 (spot 4.328,58 · 1 Eylül). 4.449 direnci aşılırsa momentumun güçlenmesi ve 4.510 seviyesinin hedef haline gelmesi beklenir; 4.310 desteği kırılırsa 4.202 seviyesinin test edilmesi beklenir. Aşırı uzun pozisyonlanma kâr realizasyonu riskini canlı tutarken, petrol kaynaklı jeopolitik prim ve güçlü ekim mevsimselliği ters yönde çalışıyor.

BTC/USD — kritik seviye 81.172 (spot 79.627 · 5 Eylül). 81.172 pivot direnci kırılırsa 82.684 hedefinin açılması beklenir; 79.523 desteği kırılırsa nötr senaryoya geçiş beklenir. Üç haftalık yükseliş rejimi ve bir aylık %26,22 getiri yukarı yönü desteklerken RSI 66,34 ile üst banda yaklaşılmış durumda.

Çapraz okuma: Dört varlığın da MACD histogramı negatif — yani hiçbirinde teyitli bir momentum kırılımı yok. Bu, haftanın yönünün teknik yapıdan çok perşembe-cuma bloğundaki makro girdilerle belirleneceği anlamına geliyor.

Kapanış

Hafta, "güçlü veri kötü haber" mantığının yeniden devreye girdiği bir tabloyla kapandı: ABD'de işgücü piyasası beklenenden çok daha dirençli çıktı, bu da faiz indirimi beklentisini silip artırım tartışmasını açtı. Aynı anda petrol cephesinde jeopolitik risk primi geri döndü ve Borsa İstanbul, enflasyondaki gerilemeye rağmen hacimsiz bir kayıp haftası yaşadı. Bu üç başlık birbirini besliyor: yükselen enerji maliyeti merkez bankalarının işini zorlaştırıyor, zorlaşan para politikası ise gelişmekte olan piyasa varlıklarına yönelik iştahı sınırlıyor.

Başlayan haftanın ritmini perşembe ve cuma belirleyecek. Yurt içinde PPK kararı ve sanayi üretimi, yurt dışında ECB kararı ile ABD'nin üretici ve tüketici enflasyonu aynı 48 saate sığıyor. Bu iki günden çıkacak sonuç, hem 16 Eylül'deki Fed toplantısının hem de sonraki PPK'nın fiyatlamasını doğrudan şekillendirecek.

Sağlıklı ve kazançlı bir hafta dileriz.

Bu bülten yatırım tavsiyesi değildir; veri özetidir.